Ziemia ełcka to miejsce pełne pięknych widoków oraz wielu tajemnic. Na styku narodów, różnych państwowości i kultur położona jest Golgota wschodnio-pruska. Ten niemiecki cmentarz wojenny wyróżnia się od innych tego typu nekropoli rozmachem i wyjątkowym położeniem. Liczba pochowanych tam ofiar I i II Wojny Światowej działa na wyobraźnię. Docelowo może tam spocząć 24 tysiące ofiar wojny...


Cmentarz żołnierzy niemieckich w Bartoszach, bo o nim mowa znajduje się ok 5 kilometrów na zachód od Ełku. Jest to bardzo ciekawe miejsce. Jeśli jednak zechcemy dotrzeć tam rowerem należy pamiętać, że DK 16 jest bardzo ruchliwa. Jadąc w kierunku Orzysza mijamy nowy cmentarz komunalny w Bartoszach. Trzymamy się głównej trasy by po ok kilometrze skręcić w prawo. Naszym oczom ukaże się spore wzniesienie, a na nim 3 krzyże. Kamienny podjazd zaprowadzi nas do kamienia informacyjnego z inskrypcją w języku niemieckim i polskim. Jesteśmy na miejscu. 


Historia miejsca 

Na początku lat 90-tych Gmina Ełk przekazała na potrzeby nowego cmentarza 5-cio hektarową działkę. Stworzono nowe miejsce spoczynku dla żołnierzy niemieckich, którzy zginęli na terenie obecnych województw warmińsko-mazurskiego i podlaskiego. W początkowych działaniach ekshumacyjnych, do Bartosz przeniesiono blisko 7 tysięcy ciał żołnierzy niemieckich z czasów I i II Wojny Światowej. Z biegiem czasu liczba pochowanych rosła, do 2017 roku było to już kilkanaście tysięcy żołnierzy (broszura informacyjna sprzed kilku lat mówi o liczbie 14,5 tyś). Docelowo na Deutscher Soldatenfriedhof Bartossen spokój ma znaleźć nawet 24 tysiące poległych. 

Cmentarz robi wrażenie. Jest zadbany i schludny. Miejscem tym zajmuje się Niemiecki Ludowy Związek Opieki na Grobami Wojennymi. Ten sprawuje pieczę na cmentarzami w niemal 100 krajach na całym świecie. Pierwsze co rzuca nam się w oczy po wejściu na górę to duże granitowe stele. Wyryte na nich są uporządkowane alfabetycznie nazwiska, imiona oraz daty urodzin i śmierci pochowanych żołnierzy, bez podania stopni wojskowych. Uwagę przykuwają Polsko brzmiące nazwiska...

Po prawej stronie, niedaleko pawilonu znajdziemy blok granitu z precyzyjnie rytym planem cmentarza. Granitowe krzyże wzniesione zostały przy pomocy żołnierzy Wojska Polskiego oraz Bundeswehry. 

Centralny cmentarz wojenny poświęcony został 9 sierpnia 2003 roku. Początkowo nekropolia była miejscem spoczynku dla 84 ofiar I Wojny Światowej


Niemiecki Ludowy Związek Opieki na Grobami Wojennymi przyczynia się swoją pracą do porozumienia i pojednania między niegdysiejszymi wrogami. 

...
prowadzi młodych ludzi do grobów wojennych, aby ułatwić im zrozumienie skutków wojen i uświadomienie sobie wagi pracy na rzecz pokoju.  

/ czytamy w broszurze informacyjnej /